Fundusze FIO i FIZ – podstawowe różnice

Podstawowym zadaniem funduszy inwestycyjnych jest gromadzenie kapitałów pochodzących najczęściej od drobnych inwestorów, a następnie lokowanie ich w stworzony przez siebie portfel inwestycyjny.

Fundusze inwestycyjne możemy potraktować jak instrumenty finansowe, które pomagają wyrównać szanse inwestycyjne. Pozyskując środki od dużej grupy mniejszych inwestorów zapewniają możliwości inwestycyjne zbliżona do możliwości „dużych graczy”. 

Można to ująć tak: pojedyncza osoba dysponująca milionem złotych, ma znacznie większe możliwości niż Jan Kowalski z 1000 zł w portfelu, ale jeśli 1000 osób zainwestuje „wspólnie”, kapitał jakim będzie dysponować fundusz również wyniesie milion.

To tyle w teorii. W rzeczywistości Fundusze Inwestycyjne Otwarte (FIO), a wiec najbardziej popularna grupa funduszy, nie jest w stanie konkurować z indywidualnym graczem.

Dlaczego fundusze typu FIO nie mogą rozwinąć skrzydeł?

Wszystko przez regulacje. Fundusze typu FIO są adresowane do bardzo szerokiego grona inwestorów. Niska kwota potrzebna do otwarcia rejestru, szerokie kanały dystrybucji, spowodowały, że rozwiązanie stało się powszechne. W związku z tym „postanowiono” ten obszar uregulować  tak aby „zabezpieczyć” masowego, czasem mniej świadomego, inwestora.

Na rynku mamy także fundusze o innej strukturze tak zwane FIZy (Fundusz Inwestycyjny Zamknięty). Fundusze typu FIZ wykazują się dużo większą skuteczność. Dlaczego?

 

Po pierwsze  płynność.

W przypadku FIO nabywamy jednostki uczestnictwa. FIO mogą posiadać nieograniczoną liczbę uczestników dlatego przystąpić do funduszu możemy „zawsze”, w dowolnym momencie.  Podobnie z wypłatą kapitału. Możemy to zrobić praktycznie w każdej chwili.

Czy jednak taka elastyczność, możliwość rozpoczęcia, jak i zakończenia inwestycji w dowolnym czasie, jest rzeczywiście zaletą ?

Zacznijmy od prostego przykładu, jakim jest fundusz akcji.

Na rynku panuje hossa. Fundusz ma bardzo dobre wyniki a dobre wyniki przyciągają kolejnych inwestorów. W pewnym momencie zarządzający dochodzi do wniosku, że akcje są już bardzo drogie, że mamy do czynienia z  „bańką spekulacyjną”  i najlepiej by było, aby fundusz wstrzymał się z zakupami.

Jeśli to będzie fundusz typu FIZ – nie ma problemu. W odróżnieniu od funduszu otwartego fundusze typu FIZ regulują przepływ kapitału. Kapitał pozyskiwany jest w kolejnych emisjach. Fundusz może nie przeprowadzić emisji, jeśli zarządzający uzna, że dopływ gotówki może mieć negatywny wpływ na fundusz

Ale my mamy do czynienie z funduszem inwestycyjnym otwartym, który musi przyjmować kolejne wpłaty. Do funduszu dopływają pieniądze, więc zarządzający kupuje akcje spółek, chociaż czuje przez skórę, że za moment będzie te spółki sprzedawał za połowę wartości.

A potem następuje przecena. Ci sami inwestorzy, którzy dwa tygodnie temu wpłacili chcą natychmiast wypłacić. Zarządzający, który dopiero co kupował akcje przewartościowanych spółek, musi je teraz sprzedać, żeby pozyskać kapitał na wypłaty

Jakie mogą byś skutki takiego działania?

PZU Akcji Małych i Średnich Spółek w okresie lipiec 2007 luty 2009 stracił 74%. Pioneer Małych i Średnich Spółek w analogicznym okresie 80% – czyli starta znacznie większe niż samego indeksu małych i średnich spółek.

O takiej sytuacji mówi się, że to „ogon merda psem” co oznacza, że po przez zmasowane wpłaty i wypłaty to klienci zaczynają zarządzać funduszem. 

Fundusze typu FIZ regulują zarówno odpływ jak i odpływ gotówki, umorzenia mogą być miesięczne, kwartalne dzięki czemu zarządzający  jest w dużo lepszej sytuacji niż zarządzający funduszem otwartym, który musi umarzać jednostki z dnia na dzień.

Po drugie struktura właścicielska.

Większość rodzimych funduszy inwestycyjnych otwartych zaczynało jako podmioty powiązane z dużymi grupami kapitałowymi. Zarządzający funduszami bardzo często traktowali swoją pracę jak „etat”. Dla zarządzającego ważne było aby nie odstawać od reszty rynku, „nie wychylać” się. Napływ klientów gwarantowała rozbudowana sieć dystrybucji.

W Polsce sytuacja zmieniła się dopiero, kiedy zaczęły powstawać fundusze prywatne, bez powiązań z bankami, utworzone z inicjatywy ludzi, którzy „chcieli się wykazać”. Zarządzający w takim funduszu mógł być jednocześnie jego współwłaścicielem co całkowicie zmieniało jego podejście. Brak rozbudowanej sieci dystrybucji powodował, że fundusz musiał przekonać do siebie wynikiem.

Myślę, że gdyby fundusze, które wymieniłem powyżej: PZU Akcji Małych i Średnich Spółek, czy Pioneer Małych i Średnich Spółek były „prywatne”  to nie dopuściły do takiego dopływu kapitału, a przez to nie poniosły później tak dużej straty.(fundusz otwarty „jeśli się uprze”, także może ograniczyć dopływ kapitału)

Fundusze Inwestycyjne Zamknięte to w większości rozwiązania o strukturze właścicielskiej. Osoby związane z funduszem bardzo często inwestują własne pieniądze, można powiedzieć, że jadą na tym samym wózku co klienci. W wielu przypadkach zarządzający znają swoich klientów. W przypadku FIO mamy do czynienia ze zjawiskiem masowym, gdzie zarządzający w żaden sposób nie identyfikuje się z klientem.

Po trzecie i najważniejsze –  innowacyjność:

Wszystko o czym pisaliśmy do tej pory zmierzało właśnie do tego celu.

FIZ mają znacznie większe możliwości inwestycyjne niż fundusze otwarte. Fundusze typu FIZ mogą  tworzyć rozwiązania:

Płynne: i lokować aktywa  w akcjach spółek, obligacjach, bonach skarbowych itd…

Rozwiązania alternatywne: lokując kapitał w nieruchomościach, wierzytelnościach, pożyczkach konsumenckich, itd.. wymaga to ograniczenia płynności ale pozwala na całkowite oderwanie się do rynkowej koniunktury

Wyobraźmy sobie, że mamy pomysł na biznes. Chcemy nabywać od jednej z sieci handlowych  powystawowe telewizory. Mamy znajomości możemy je kupić z bardzo dużym rabatem. Razem z nami w biznes wchodzi osoba, która potrafi taki telewizor (jeśli jest potrzeba)  doprowadzić „do ładu oraz kolejna osoba, które zagwarantuje nam później sprzedaż z dużym zyskiem.

Taki alternatywny pomysł inwestycyjny możemy zrealizować tylko za pomocą funduszu typu FIZ. Dlaczego?

Podstawową kwestią jest fakt, że FIZom „wolno więcej”, ale istotny jest także czynnik, o którym pisaliśmy wcześnie – możliwość regulowania przepływu kapitału (o czym już pisałem wcześnie)

Powiedzmy, że cały cykl od zakupu telewizora z wystawy, przez jego odnowę po sprzedaż zajmuje miesiąc. Fundusz przyjmuje wpłaty od klientów, nabywa telewizory i to jest moment, kiedy staje się na chwilę „mniej płynny”, nie może w tym czasie wypłacać pieniędzy. Fundusz otwarty nie jest sobie w stanie poradzić z tym faktem, fundusz zamknięty może dopasować się do procesu inwestycyjnego. W tym wypadku określa w statucie, że umorzenia są: miesięczne.

A teraz w drugą stronę. Klientom strategia bardzo się spodobał, dopłacają. Fundusz ma już 20 mln aktywów. Tyle, że ten biznes ma określoną wielkość, np.: można w danym miesiącu zakupić towar jedynie za około 2 miliony. Gdyby w tym momencie fundusz przyjął 20 mln, to oznaczałoby, że 18 milionów będzie „leżeć” i zaniżać wynik. Dlaczego? Powiedzmy że na 2 milionach zarządzający zarobi 20%, to i tak zysk trzeba podzielić na całość aktywów funduszu a te wynoszą 20 mln, co oznacza, że zysk z 20% (gdyby fundusz miał 2 mln aktywów) spada do 2% (przy 20 milionach aktywów)

W przypadku funduszu typu FIZ nie mamy problemu, fundusz przeprowadza emisję do momentu uzyskania 2 milionów.

No dobrze ale fundusze typu FIZ to nie tylko inwestycje alternatywne, które z racji swojego mechanizmu charakteryzują się mniejsza płynnością. To także inwestycje na rynkach, które są dozwolone dla funduszy otwartych: rynek akcji, obligacji.

Ale tu także mamy do czynienia z różnicą.

Fundusze typu FIZ  mogą stosować nowoczesne strategie takie jak arbitraż, strategia long/short strategie algorytmiczne itd..

To dzięki tym możliwościom udało się stworzyć fundusze z kategorii absolutnej stopy zwrotu. Najlepsi zarządzający połączyli w ten sposób atrakcyjny wynik i niską zmienność zachowując przy tym duża płynność (np: odkupienia dwa razy w miesiącu)

Temat Absolutnej Stopy Zwrotu – to oczywiście temat na oddzielny artykuł.

Your email address will not be published.

Scroll to Top